Volgende productie

vanaf april 2012...
Yerma vraagt een toefeling

van Dimitri Verhulst, naar het gelijknamige werk van Federico García Lorca
regie Eric Hoogmartens

27-28 april,

4-5-11-12-18-19-25-26 mei,
1-2 juni
Yerma is een mooie jonge vrouw wiens biologische klok tikt en ze heeft er ook werkelijk alles voor over om "in positie" te geraken. Vuiltongen beweren dat haar man zijn kraantje droog staat, hij zegt geen kinderen te willen, maar Yerma ... reken maar zij wil er wel, als het enigszins kan van hem en van een ander als het moet. Stilaan verwekt ze jaloezie bij haar man, en haar vriendinnen hebben meer dan genoeg van haar geleuter over die kinderwens. Emoties die hoog oplaaien en prachtige dramatische teksten ...

dimitriverhulstlorca2
Dimitri Verhulst                Federico Garcia Lorca 

 

 Schrijver Dimitri Verhulst over zijn Lorca-bewerking
'Yerma vraagt een toefeling'

  • De Standaard woensdag 01 juni 2005
  • Auteur: mark cloostermans

    verhulst ,,Mag ik eens aan uw borsten voelen?'' Dat vraagt Yerma aan haar vriendin Maria. Maria is zwanger en Yerma niet. Toch wil ze een kind, steeds heftiger. Tot de gekte toeslaat. ,,Yerma vraagt een toefeling'' is een toneelstuk, ,,geregisseerd door een zorgzame moeder en geschreven door een kinderhater''. Dat zegt die laatste, de schrijver Dimitri Verhulst.

    De regisseur Marijke Pinoy vroeg Dimitri Verhulst om Yerma , een tekst van de Spaanse schrijver Federico García Lorca, te bewerken. Yerma vraagt een toefeling gaat over vrouwen die smachten naar een kind. Yerma is een van hen: ze wil niets liever dan moeder worden, maar haar man Jean werkt tegen.

    Verhulst kende het stuk niet. Tot zijn schande, want: ,,Ik heb wel eens de pretentie gehad om te beweren dat ik Lorca goed kende. En toen ik Yerma onder ogen kreeg, bleek ik dat een verschrikkelijk slecht stuk te vinden. Toen heb ik de rest van Lorca - waarvan ik een hoge dunk had - herlezen, en ik stelde vast dat ik dat evenmin goed vond.''

    ,,Waarschijnlijk heb ik Lorca goed wíllen vinden. Rond mijn twintigste had ik een goede band met de vertaler Bart Vonck. Hij had Lorca vertaald, en kon er veel over vertellen. Je betrekt al gauw te veel achtergrondinformatie over Lorca bij je appreciatie, en het stuk moet natuurlijk wel overeind blijven als je geen sikkepit afweet van die man. Zo krijg je in de originele Yerma een kleine hint dat Jean misschien homo is. Misschien dat hij daarom in bed minder presteert.

    Dat is alleen maar interessant als je weet dat Lorca zelf homoseksueel was. Wat kan je doen met zo'n hint? Schrappen of uitvergroten. Ik heb 'm eruitgegooid. Het leek interessanter om een stuk te maken over iemand die geen kinderen wil maken. In de originele versie ging het meer over ,,niet kúnnen maken'', maar ja, dan stopt de discussie. Het is te simpel: iemand kan het of iemand kan het niet. Niet willen, dát is een onderwerp.''


Het achterpoortje van Maria

Naarmate het stuk vordert, wordt Yerma steeds wanhopiger. Ze neemt deel aan een vruchtbaarheidsbevorderende processie, waar vrouwen teksten scanderen als: ,,Moeder Gods, lenig met uw handen het schroeien onzer schoten. Heer, naar uw zaad kantelen wij onze bekken. Schijn uw licht op onze lijven. Laat onze gaten lekken van het leven dat gij ons geeft.''

,,Ik denk dat Lorca zich wreed heeft geamuseerd met die scène'', zegt Verhulst. ,,Het is zeker de beste scène, en ze is er niet eens zó ver over. Er is in de christelijke godsdienst altijd ruimte geweest voor voortplantingsverzoeken aan de heiligen. Maria was trouwens de enige heilige bij wie je kon pleiten voor een natuurlijke abortus. De mariologie is heel boeiend en merkwaardig. Je zou denken dat in onze godsdienst alles draait rond kweken: je moet gaan en je vermenigvuldigen. Toch viel er met Maria te praten, als je met een kind zat dat je niet zag zitten. Dat bestond tot het begin van de twintigste eeuw. Misschien is dat achterpoortje van Maria wel typisch Belgisch.''

,,De Heilige Rita is trouwens nog erger. Die kan je nu eens echt voor álles gebruiken. Rita is de heilige voor Onmogelijke Zaken. Weet je trouwens hoe ze heilig is geraakt? De Italiaanse Rita was getrouwd met een hele norse man, die altijd van zijn kloten maakte. Ze waren heel arme mensen, met een boerderijtje waar de kippen tot binnen op tafel zaten. Op een bepaald moment heeft een van die kippen op tafel gescheten. Net op het moment dat Rita's man in aantocht was.
Hij wou dat de tafel proper was als hij kwam eten, en Rita had niet meer de tijd om de kippenstront af te vegen. Daarom zette ze een bord over de stront. Haar man kwam binnen en ze vroeg: 'Wat zou je vanavond willen eten?' Haar man antwoordde: 'Stront!' Dus pakte zij het bord op en zei: 'Alsjeblieft'. Bon , die man was daar zeer van onder de indruk. Het moest wel een wonder zijn. Hij heeft zich bekeerd en zijn vrouw is heilig verklaard. Daarom bidden mensen nu tot de Heilige Rita voor alle mogelijke en vooral onmogelijke zaken.''

Yerma's verlangen naar kinderen wordt in de tekst niet opgelost, wel flink tegengesproken. Bijzonder komisch zijn de pogingen van Yerma's vriendin Gloria om haar wat rationaliteit in te lepelen: ,,Jong, ik zou ze geen eten willen geven, de meiskes die malgré een kleine wouden en daar nu zitten, in hun huizen vol met speelgoed waarover iedereen zijn benen breekt. En het geschetter van een trompetter van een jaar of zeven is toch ook maar om horendul van te worden. Hun vakanties worden doorgebracht op plaatsen waar goedkope crème-glace moet zijn, en moeders onder elkaar vinden babykleedjes het summum van een gespreksonderwerp. Als ze dan nog eens tijd hebben voor zichzelf, is het toevallig juist tijd om te gaan slapen. Geestig.''